ძრავით დამუხრუჭება: მითი თუ რეალობა


26 ოქტომბერი 2018 / 20:18

ავტომოყვარულებს შორის საკმაოდ გავრცელებულია მითები მანქანის შენელების შესახებ ისეთი ტექნიკით, როგორიც“ძრავის დამუხრუჭებაა”. ზოგი მიიჩნევს, რომ ეს ძალიან სახიფათო სტრატეგიაა და მისი გამოყენება არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება. ნაწილი ამტკიცებს, რომ ძრავით დამუხრუჭება ნეგატიურად აისახება მანქანის რესურსზე, რადგან გადაცემათა კოლოფს და ტრანსმისიას ადგება დიდი დატვირთვა და ადრე თუ გვიან აუცილებლად მიგვიყვანს სერვის ცენტრამდე.

სინამდვილეში ეს ხალხი არასწორია, ყველა სიტუაციის გათვალისწინებით, მსგავსი ტიპის დამუხრუჭება სწორედ, რომ უსაფრთხოებისთვის კეთდება და მძღოლი თუ სწორად მიყვება ინსტრუქციას აბსოლუტურად არანაირ ზიანს არ მიაყენებს მანქანის რესურსს.

შესაძლებელია თუ არა ავტომატური გადაცემათა კოლოფით (აგკ) ძრავით დამუხრუჭება და რამდენად ეფექტურია მექანიკურ გადაცემათა კოლფთან (მგკ) შედარებით?  

ძრავით დამუხრუჭება ჯერ კიდევ გასულ საუკუნეში დაიწყეს, როცა მძღოლები ხუნდებს უფრთხილდებოდნენ და ცდილობდნენ მაქსიმალურად იშვიათად გამოეყენებინათ. ჩართულ სიჩქარეში გადაადგილება რეკომენდირებული იყო მთიან ადგილებში, სადაც ხშირი დაღმართები და მკვეთრი შესახვევებია. თუ დაღმართში სვლის დროს ოცი წუთი მუხრუჭის სატერფულს ვხმარობთ ხუნდები ცვთებდა და ხურდება. გამომდინარე აქედან საჭირო იყო დაბალი სიჩქარით მოძრაობა.

ძრავით დამუხრუჭება იმდენად კომფორტული და ეფექტური აღმოჩნდა, რომ მისი გამოყენება რბოლების დროსაც დაიწყეს.

გასული საუკუნის რალის მანქანებს არ გააჩნდათ ისეთი სრულყოფილი მრავალსუპორტიანი კერამიკული მუხრუჭები, როგორიც დღეს გვაქვს, ამიტომ რამდენიმე მოსახვევის შემდეგ, ხუნდები ხურდებოდნენ და ეფექტურობას კარგავდნენ. სპეცმონაკვეთის დაწყების მომენტში, სადაც ავტომობილი დიდ სიჩქარეს ავითარებს, დიდი იყო იმის საშიშროება, რომ მართვადობას დაკარგავდა, რაც პილოტს და მის დამხმარეს საფრთხეს შეუქმნიდა.

მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ტექნელოგია წინ წავიდა და სამუხრუჭე სისტემაც დაიხვეწა, ძრავით დამუხრუჭება აქტუალობას მაინც არ კარგავს. მისი მეშვეობით კვლავ არის შესაძლებელი ხუნდებისა და დისკის რესურსის დაზოგვა. თუმცა ავტომატური გადაცემის კოლოფის შემთხვევაში საჭიროა გარკვეული ცვლილებების შეტანა.

 

 

“ავტომატიკის” კონსტრუქცია რთულია და უბრალო მექანიკურ გადაცემათა კოლოფს ხანგრძლივ მუშაობაში მნიშვნელოვნად ჩამორჩება. აგკ-ში მოთავსებულია: პლანეტარული რიგი, ზეთის ტუმბო, სიჩქარეების გადართვის ფრიქციონული სისტემა, ხოლო ძრავთან კავშირი აქვს ე.წ ჰიდროტრანსფორატორის მეშვეობით. თუმცა აგკ-თიც შესაძებელია ძრავით დამუხრუჭება, მაგრამ არა ისე ეფექტურად, როგორც მექანიკის შემთხვევაში.

ჰიდროტრანსფორმატორი ზეთის რეზერვუარშია მოთავსებული და ერთი შეხედვით ბუბლიკს მოგაგონებთ, რომლის შიგნით, ორი ტურბინაა. პირდაპირი მექანიკური კავშირი ამ “პროპელერებს” არ გააჩნიათ, მაგრამ თუ დავატრიალებთ ერთ თვალს, მაშინ ის ზეთს წრეზე აამოძრავებს, რაც თავის მხრივ მეორე თვლის ამოძრავებას გამოიწვევს. ამის ხარჯზე ხდება მომენტის გადაცემა.

 

 

აჩქარების დროს ჰიდრომუფტა დაბლოკილია, ლილვები სინქრონში ბრუნავენ და წევას პირდაპირ გადასცემენ. თუმცა ძრავით დამუხრუჭების დროს ბლოკირება ირთვება მხოლოდ 50-60 კმ-სთ-ზე და აქტიურდება ზეთის დემპფერი (დამაბალანსებელი), რომელიც შთანთქვას დატვირთვას გადაცემათა კოლოფზე და დაკიდების სისტემაზე. აქედან გამომდინარე რა დიდიც არ უნდა იყოს დატვირთვა, ჰიდრომუფტა მზადაა მინიმუმამდე შეამციროს ის და დაიცვას ფაქიზი “ავტომატი”.

თუმცა კოლოფის დაცვის გამო, აგკ-ის შემთხვევაში მანქანა შედარებით ნელა ჩერდება, ვიდრე მგკ-ის დროს. მოკლედ, ავტომატიკას შეუძლია ძრავით დამუხრუჭება და მას გააჩნია მთელი რიგი სისტემები და მექანიზმები, რომ მანქანის ძრავის რესურსი არ დაზიანდეს, მაგრამ მუხრუჭის დახმარება ზოგ შემთხვევაში გარდაუვალი იქნება.