"ფორდი", რომელმაც "ფერარი" დაამარცხა


30 ოქტომბერი 2018 / 18:15

1960-იანი წლების დასაწყისში ენცო ფერარი სერიოზული დილემის წინ აღმოჩნდა. ერთის მხრივ საზრიანი ენცოს წარმოებული მანქანები წარმატებას აღწევდნენ სხვადასხვა რბოლებზე, განსაკუთრებულად წარმატებული აღმოჩნდნენ le man-ის 24 საათიან შეჯიბრზე, საფრანგეთში, სადაც მათი შეჩერება ისეთივე წარმოუდგენელი იყო, როგორც იულიუს კეისარის ამავე მიწა-წყალზე, რამდენიმე საუკუნის უკან…

 

 

თუმცა შეჯიბრებზე გამარჯვება არ აღმოჩნდა ფინანსური წარმატების გარანტი და “წითელი კვიცის” კომპანია სერიოზულ კრიზისში გადავარდა. ენცოსთვის ერთადერთი გამოსავალი ფირმის გაყიდვა იყო, ეს ნაბიჯი მისთვის მტკივნეული აღმოჩნდებოდა, მაგრამ კრიზისის დაძლევის ყველაზე ეფექტური გადაწყვეტილება იმ მომენტისათვის არ არსებობდა. ატლანტის ოკეანის მიღმა სერიოზული ამბიციებით განწყობილი ჰენრი ფორდ II ოცნებობდა წარმატების მოპოვებაზე ლე მანის რბოლაზე. მან კარგად იცოდა, რომ ყველაზე პრესტიჟულ შეჯიბრზე პირველობა, მისი კომპანიის ავტორიტეტს მნიშვნელოვნად აამაღლებდა და მინიმუმ ამერიკულ ბაზარზე აშკარად გაბატონდებოდა. ჰენრიმ ენცოს 18 მილიონ დოლარიანი შეთავაზება გაუკეთა, რაც იმ დროისთვის ეს ასტრონომიული თანხა იყო. თავდაპირველად ამაყი იტალიელი დათანხმდა ამერიკელებს, თანაც მას კომპანიის “საპატიო პრეზიდენტად” დატოვებდნენ, თუმცა მოგვიანებით შეიტყო, რომ ის დამოუკიდებლად ვერანაირ გადაწყვეტილებას ვერ მიიღებდა “ფორდთან” კონსულტაციის გარეშე და რბილად რომ ვთქვათ, ამერიკელები უკან გაგზავნა.

 

 

ენცოს უარით ჰენრის უახლოესი წლების გეგმები და იმედები ერთმანეთის მიყოლებით დაემხო და ბუნებრივია, გამწარებული ამერიკელი რევანშისთვის მზადებას შეუდგა. მას მტკიცედ ჰქონდა გადაწყვეტილი დამოუკიდებლად შეექმნა მანქანა, რომელიც ლე მანის ჩემპიონატზე “ფერარის” ჰეგემონიას ბოლოს მოუღებდა. “შექმენით მანქანა, რომელიც წითელ ბოლიდებს უკან მოიტოვებს, მე უნდა ვანანო ენცოს თავის საქციელი!” - ყვიროდა გაცოფებული ფორდი.

 

იმ დროისთვის დომინირება დაიწყეს საშუალო ძრავიანმა მოდელებმა, მაგრამ Ford-ს არ ჰქონდა მათი შექმნის გამოცდილება, ამიტომ ამერიკელებმა დაიქირავეს Aston Martin-ის ყოფილი ინჟინერი ჯონ უაიერი, და მიმართეს ბრიტანულ კომპანია Lola-ს, რომელიც ამზადებდა ბოლიდებს Ford-ის აგრეგატით.

 

ერთობლივი ძალისხმევით 1963 წელს შეიქმნა კუპე და კაბრიოლეტი GT 40. ციფრული ინდექსი 40 აღნიშნავდა მანქანის სიმაღლეს - 40 დიუმს. მის საფუძველს წარმოადგენდა რკინის მონოკოკი, რაზეც მაგრდებოდა შუშა-პლასტიკური ძარის პანელი. აქედან გამომდინარე მანქანა გამოვიდა მსუბუქი - 907 კგ. ძრავი ის იყო რაც Ford Mustang-ში, 4.7 ლიტრიანი, 8 ცილინდრიანი აგრეგატი. თუმცა ტექნიკურ გუნდს მოუწია მისი დამუშავება და სიმძლავრე 385 ცხენის ძალამდე გაუზარდეს. ძრავთან შეთანხმებულად მუშაობდა 5 სიჩქარიანი გადაცემათა კოლოფი ZF.

 

 

მთელი წელი მიმდინარეობდა კუპის ტესტირება სხვადასხვა პირობებში. ავტომობილი ანვითარებდა 315 კმ/სთ-ს, ხოლო 0-100კმ-მდე ჩქარდებოდა 5 წამში. 1964 წლის აპრილში რამდენიმე Ford GT ჩამოიყვანეს ლე მანის ტესტებზე. ჰენრი აპირებდა სრული ფურორის მოხდენას და ევროპელების გაოცებას, ასევე აღიარებისა და დაფასების მოლოდინში იყო, თუმცა ტესტები ყველა GT-სთვის კინაღამ ფატალური შედეგით დასრულდა. გრძელ პირდაპირებზე მანქანის “ცხვირს” აკლდებოდა სიმძიმე. ერთი GT დაიმტვრა, მეორე კი სერიოზულად დაზიანდა. ბოლიდები დასამუშავებლად დაუყონებლივ გაგზავნეს დიდ ბრიტანეთში. მათ შეუცვალეს წინა მხარის დიზაინი, რამაც პრობლემა აღმოფხვრა. და, აი, დაიწყო ლე მანის 24 საათიანი რბოლები, რომელსაც მთელი მსოფლიო თვალს ადევნებდა სასწაულის მოხდენის იმედით, ავტომოყვარულებისთვის ჯერ კიდევ დაუჯერებელი იყო, როგორ შეიძლებოდა ამერიკულ მანქანას მოეგო ევროპაში, ასეთი რამ ლე მანის ისტორიაში არ დაფიქსირებულა არასდროს. პილოტებისთვის აინთო მწვანე მაშუქი და მანქანების ხმაურმა მალევე გადაფარა გულშემატკივრის ყვირილი. ფორდების უპირატესობა სისწრაფეში ის-ის იყო გამოჩნდა, მაგრამ თავი იჩინა ძველმა “ბავშვურმა ავადმოყოფობებმა” და ამ მიზეზით ყველა GT მოიხსნა რბოლიდან… იმ წელს მორიგი გამარჯვება იზეიმა ენცოს ფერარრის ბოლიდმა. ჰენრი ფორდი მორიგ ჯერზე დარჩა იმედ გაცრუებული და მწარედ გაღიმებული.

 

 

თითქოს ჰენრისთვის თამაში დასრულებული იყო და მან ენცოსთან კონკურენციაში ჩამოურეცხავი სირცხვილი და მარცხი იგემა, მაგრამ ამერიკელი დანებებას არ აპირებდა. კომპანიამ დახმარებისთვის მიმართა მათ დიდი ხნის პარტნიორს კეროლ შელბის, რომელმაც ლეგენდარული Cobra და Shelby-Mustang შექმნა. კეროლი, რომელიც ტექსასიდან იყო, ჭეშმარიტი კოვბოიც გახლდათ, ესმოდა კონკურენციის და რაც მთავარია, ლე მანის შეჯიბრზე 1959 წელს Aston Martin-ის პილოტის სახით გამარჯვებაც მოიპოვა. 1965 წლის თებერვალში ქარიზმატულმა შელბიმ დაიწყო GT-ის დამუშავება და მან აზეიმა კომპანია დაიტონას გრან-პრიზე. ლე მანის რბოლაზე მათ დაამყარეს წრის დაფარვის რეკორდი, მაგრამ ფინიშამდე ვერ მივიდნენ და ისევ Ferrari-ს დაუთმეს პირველობა.

 

1966 წლის სეზონი ფორდის გუნდმა რაციონალურად დაიწყო, მათ უარი თქვეს კაბრიოლეტის განვითარებაზე და მთელი რესურსით გადაერთვნენ კუპეზე. მანქანა გახდა ბევრად სანდო, რამაც დაადასტურა გამარჯვება სერბინგში. ლე მანისთვის კი შელბიმ შეიმუშავა განახლებული ვერსია GT40 MKII. კოვბოიმ მისი შემქნისთვის გაითვალისწინა წმინდა ამერიკული ტრადიციები და ავტომობილში ჩადგა უზარმაზარი 7.0 ლიტრის მოცულობის ძრავი Ford Galaxie-დან. GT-ის მასა გაიზარდა 100 კგ-თი, მაგრამ დანაკარგი ანაზღაურდა 485 ცხენის ძალით. სწორ პირდაპირ გზაზე ბოლიდი ერთი ამოსუნთქვით ანვითარებდა 340 კმ/სთ-ს. ეს იყო სასწაული გზაზე, მათთან კონკურენცია პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო და ლე მანის რბოლაზე ფინიშის ხაზი ერთმანეთის მიყოლებით გადალახა ერთდროულად 3-მა Ford Gt-მ და სამივე ისე ახლოს იყვნენ ერთმანეთთან, რომ გამარჯვებული გამოავლიანა ფოტოფინიშმა. ისტორიულად გამარჯვებული GT-ის პილოტები იყვნენ: კრის ეიმონი და ბრიუს მაკლარენი. წარმატება გაგრძელდა დეიტონასა და რეიმსის შეჯიბრზე, რამაც მსოფლიო ჩემპიონობა მოუტანა ფორდს. ეს იყო ხანგრძლივ მოლოდინიანი ტრიუმფი, როგორც საერთაშორისო, ასევე პირადულ დონეზეც: ჰენრი ფორდმ II-მ დაუმტკიცა ენცო ფერარის, რომ მისი მანქანები იტალიელ კონკურენტზე უკეთესი იყო.

 

 

ამერიკელები არ აპირებდნენ გაჩერებას და შემდეგ წელს დეტროიტში ააწყვეს სრულიად ახალი შასსი. ძარაც გახდა ბევრად სრულყოფილი - სპოილერის ხარჯზე გზასთან მოჭიდება გაუმჯობესდა. კონსტრუქციაში გამოიყენეს ალუმინის შენადნობი და საბოლოო მასა 1000 კგ-მდე ჩამოვიდა. 7.0 მოცულობის ძრავის სიმძლავრე 500 ცხენის ძალამდე გაიზარდა, მაქსიმალური სიჩქარე კი თითქმის 360 კმ/სთ-ში. ახლამა ვერსიამ, რომლის სერიული სახელი GT 40 MKIV იყო, გაიმეორა გასული წლის წარმატება და კვლავ მოიგო ლე მანის რბოლა.

 

ამერიკულ გიგანტებთან ბრძოლას აზრი დაეკარგა, მათი შეჩერება თეორიულადაც არ გამოდიოდა. მოწინააღმდეგეებმა ავტოსპორტის საერთაშორისო ფედერაციას ინიციატივით მიმართეს, რომ მონაწილე მანქანების ძრავის მოცულობა შეზღუდულიყო 5.0 ლიტრამდე. ფედერაციამ დააკმაყოფილა ინიციატივა. ფორდმა კი GT 40-ის პროექტი შეაჩერა, რამდენადაც ის ძალიან ხარჯიანი იყო.


 

თუმცა Ford-ის ბოლიდებმა არ დატოვეს რბოლები, მათ ყიდულობდნენ კერძო კომპანიები და გადაწყობის შემდეგ უდარდელად იყენებდნენ. ბრიტანელმა ჯონ უაიერმა 1965 წლის GT შეიძინა, გააუმჯობესა აეროდინამიკა, ჩადგა 5.0 V8 ძრავი, რომელიც 425 ცხენის ძალას იმუშავებდა. ასე შეიქმნა GT40 MKI Gulf. 1968 წელს სწორედ ამ ფორდმა დალაშქრა ლე მანი პედრო როდრიგესისა და ლიუსენ ბიანიჩის პილოტობით. 1969 წელს წარმატება გამეორდა და რაც ყველაზე საინტერესოა, ზუსტად იგივე მანქანით, უბრალოდ სხვა პილოტებით: ჟაკი იქსითა და ჯეკ ოლივერით. შასიმ და ძრავმა ყოველგვარი სირთულის გარეშე გაუძლო 2 24 საათაინ მარათონს.

 

 

ამის შემდეგ GT 40 დამსახურებულ პენსიაზე გაუშვეს, რამდენადაც კონკურენტები გახდნენ ძლიერები და სწრაფები. ჰენრი ფორდმა მიაღწია თავისას, ხოლო “ფერარის” იმის შემდეგ აღარასდროს მოუგია ლე მანის რბოლაზე. კუპე ისტორიაში სამუდამოდ შევიდა, როგორც ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ სპორტულ მანქანად და ის გახდა მიზანსწრაფულობისა და გამარჯვების ნებისყოფის უკვდავი სიმბოლო.

 

დღემდე აქტიურად მიმდინარეობს GT 40-ზე ნადირობა. სულ გამოშვებულია 107 მანქანა და კოლექციონრები მთელი მსოფლიოს მასშტაბით მზად არიან უზარმაზარი თანხა გადაიხადონ, ოღონდ მათ ფარეხში აღმოჩნდეს ისტორიული GT.

 

2016 წელს Ford GT დაბრუნდა ლე მანის შეჯიბრზე. მის წიაღში იდგა 3.5 ლიტრიანი 600 ცხენის ძალიანი ძრავი. ნახევარ საუკონავან იუბილეზე GT-მ თავის კლასსში მოწინააღმდეგეები უშანსოდ დატოვა და კომპანიას ტკბილი გამარჯვება მოუპოვა.

 

 

GT 40 ღირსეულ პენსიაზეა და მუდამ იარსებებს ავტომოყვარულების მეხსიერებასა და გულებში. თუმცა Ford უშვებს ახალ GT-ებს, რომლებმაც შესაძლოა შეძლონ წინაპრის წარმატების გამეორება. დანარჩენს კი უბრალოდ დრო გვაჩვენებს…